Laptoplarda Enerji (Elektrik) Sorunları

Yazdır

Notebookların elektriksel problemleri günümüz notebook kullanıcılarının en sık karşılaştığı sorunlardan biridir. Notebooklar her ne kadar bataryadan çalışabilen sistemler olsa da sonuçta elektronik cihazlar olduğu için elektriksel problemlerden muzdarip olmaları son derece olasıdır. Bu yazımızda notebooklarda yaşanabilecek elektriksel problemlerin nedenlerini ve çözümlerini anlatmaya çalışacağız.

Giriş:

Notebooklarda enerji (elektrik) problemi yaşadığımızda sorunu çözebilmek için öncelikle notebookların elektrik sistemlerinin nasıl çalıştığını çok iyi anlamamız gerekir. Bu yüzden ilk olarak notebook elektrik sistemlerinin nasıl çalıştığını, sonra genelde yaşanan sorunları nasıl giderilebileceğini anlatmaya çalışacağız.

Notebook Adaptörleri

Notebook Adaptörleri Nasıl Çalışır?
Notebook adaptörünün görevi 220v’luk şebeke gerilimini (marka ve modele göre değişken olmakla birlikte yaklaşık) 19v seviyesine düşürerek doğrultmak (ac-dc dönüşümü) ve sistemin enerji gereksinimini karşılamaktır. Çoğu notebook adaptorünün üzerinde enerjinin geldiğine dair küçük led’ler (Light Emiting Diode – Işık Yayan Diyot )vardır. Bu led’ler sayesinde adaptore enerjinin gelip gelmediğini rahatlıkla anlayabilirsiniz. Fakat bazı notebook adaptorlerinde bu led yoktur veya Apple gibi üreticiler bilgisayara enerjinin gelip gelmediğini direk bilgisayar üzerinde ki ledlerde göstermeyi tercih etmişlerdir.

Yeni nesil notebook adaptörlerinin içinde kısa devre önleyicisi veya yüksek gerilim önleyicisi sistemler vardır. Bu basit sistemler olası bir tahribatı önlemek için adaptörü kitler ve enerjiyi keser. Bu işlemi genelde içlerinde bulunan ısıya duyarlı elektronik komponentlerle yaptıklarından böyle bir durum söz konusu olursa tek yapmanız gereken adaptörü fişten çıkartıp biraz bekledikten sonra tekrar takarak notebooku çalıştırmaktır.

Notebook adaptörlerindeki voltajı bilgisayara giren ucundan,  bir multimetre ile rahatlıkla ölçebilirsiniz. Prize takılı, bilgisayara takılı olmadan(bilgisayara takılan ucundan) multimetre ile ölçtüğünüzde size adaptörünüzün üzerinde yazan değerden  1-2 birim kadar fazla veya eksik voltaj değeri vermesi gerekir. Örneğin; adaptörünüzün çıkış gücü olarak 19 V DC yazıyorsa sizin multimetre ekranınızda 17,18,19 veya 20V ‘luk bir değer görmeniz gerekiyor. Bu basit ölçümün nasıl yapıldığını görmek istiyorsanız şu videoya bir göz atabilirsiniz.

{dailymotion}xfpnxw{/dailymotion}

Notebook adaptörünü prize takmama rağmen üzerindeki led yanmıyor ve notebook bataryasını şarj etmiyor. Problem ne olabilir ?

Notebook adaptörünün üzerindeki led’in yanmamasının anlamı adaptöre prizden güç gelmiyor demektir.  Öncelikle prizin çalıştığından emin olun. Priz çalışıyor ise prizden adaptöre giden kablonun bağlantısının gevşemediğinden emin olun. Hatta bir kere çıkartıp tekrar sağlam bir şekilde takın. Düşük olmakla beraber diğer bir olasılık ise notebookun aşırı akım çekmesi yüzünden adaptörün yanması (Adaptördeki koruma devreleri her zaman devreye giremiyor maalesef). Eğer böyle bir durum söz konusu ise başka bir adaptörle test etmek için taktığınız adaptörün yanması da söz konusu olabilir. Dikkatli olun.

Notebook adaptörünü prize taktığımda üzerindeki led yanıyor fakat bilgisayara elektrik gelmiyor. Problem ne olabilir ?

Notebook adaptörünün üzerindeki ışık yanmasına rağmen bilgisayar elektrik veremiyorsa muhtemelen adaptörden bilgisayar giden kabloda bir kırık söz konusudur. Böyle bir durumda adaptör prize takılıyken bilgisayara giden ucundan multimetre ile elektrik gelip gelmediğini kontrol edebilirsiniz.

Diğer bir olasılık ise DC POWER JACK arızasıdır. Power Jack ile ilgili şu yazımızı inceleyebilirsiniz:

http://www.laptopuzmani.com/bozuk-power-jack-nasil-duzeltilir

Notebook un içindeki elektrik dağılımı

Notebookun içindeki elektrik dağılımı nasıl çalışır

Yukarıda da izah etmeye çalıştığımız gibi prizden gelen elektrik, adaptör sayesinde uygun bir elektriksel sinyale çevrilerek notebookun power jack’ına gelir. Power jack dediğimiz parça metal uçları ile elektriği anakart üzerinde bulunan voltaj regülatörlerine iletir ve bu regületörlerden genelde 5 volt, 12 volt, 3.3 volt ve işlemci voltajı olarak “elektrik” çıkış yapar. Görünümleri genelde aşağıdaki gibidir.

Laptop / Notebook Voltaj Regulatoru

Bu voltaj regületörleri silindirik kapasitörlere bağlıdır ve enerji buradan da anakartın her yerine dağılır. Kapasitörler ufak ve hızlı piller gibidir. Yüksek enerjinin ihtiyaç olduğu yerlerde ihtiyaç duyulan elektriği sağlarlar. Son olarak elektrik ihtiyaç duyulan tüm aygıtlara ve komponentlere gider.

LCD Ekranın elektriğine gelirsek; LCD Ekranlar çalışmak için yüksek akımlı elektriğe ihtiyaç duyarlar dolayısıyla invertör kart ile notebookdaki düşük akımı lcd ekran için yüksek akıma çevrilir. LCD Ekrandaki elektrik sistemi hakkında daha detaylı bilgiyi şu makalemizden bulabilirsiniz :

http://www.laptopuzmani.com/laptop-ekraninda-goruntu-nasil-olusur

Batarya notebook elektrik sistemleri için en önemli aygıtlardan biridir. Batarya tıpkı notebook adaptörü gibi notebookun ihtiyaç duyduğu elektriği karşılar. Bataryaların bir şarj devresi vardır. Bu devre bataryanın şarj olması için demin bahsettiğimiz anakart üzerinde bulunan voltaj regülatörlerden önce adaptörden gelen voltajı kullanır. Bataryalar hakkında daha detaylı bilgiyi aşağıdaki yazımızda bulabilirsiniz:

http://www.laptopuzmani.com/laptop-batarya

Notebook Kısa Devreleri

Notebookunuzun herhangi bir yerindeki fiziksel veya elektriksel tahribatlar kısa devreye sebep olabilir. Kısa devre notebok a gelen elektriği aşırı şekilde tüketerek açılmamasını sağlar. Eğer notebook adaptörü prize takılı ve ışığı yanıyorsa, adaptörü noteboo a taktığınızda notebook adaptörünün ışığı sönüyorsa notebook ta bir kısa devre var demektir.

Notebook Kısa Devreleri Tespit Etme

Multimetre kullanarak laptopunuzda kısa devre olup olmadığını kontrol etmek isterseniz laptopunuzun power jack kısmında bir ölçüm yapabilirsiniz. Multimetreyi direnç ölçme konumuna alıp power jack’in canlı ve şase uçlarında 3 ohm’dan düşük bir değer görürseniz bu laptopunuzda bir kısa devre var demektir.
Böyle bir durumda bataryayı, optik okuyucuyu (DVD Sürücü), varsa miniPCI kartları, usb cihazları sökerek tekrar ölçüm yapmalısınız. Eğer şansınız varsa bu bahsedilen aparatları çıkardığınızda yapacağınız ölçümde multimetre ekranında daha yüksek bir direnç okursunuz. Aksi halde sorun büyük ihtimal anakarttan kaynaklanıyordur.

Notebook Sıvı Teması

Notebookunuza herhangi bir sıvı döküldüğünde çıkan arızaların geneli laptopunuzun elektrik / elektronik sistemi ile ilgilidir. Notebook sıvı temasında aşağıdaki hasarlar meydana gelir:

  • Sıvı temasından dolayı kısa devre (sıvı buharlaştıktan sonra problem ortadan kalkar)
  • Sıvı temasından sonra kalan tortular yüzünden kısa devre
  • Korozyon (kola ve diğer gazlı içecekler)
  • Elektronik devrelerin kısa devreler yüzünden zarar görmesi

Notebook un üzerine herhangi bir sıvı döküldüğünde ilk olarak notebook kapatılır ve ters çevrilir. Böylece sıvının anakarta doğru akması önlenir. Daha sonra adaptör fişi ve batarya çıkarılırak enerjinin kesilmesi sağlanır ve çabucak sıvı teması olan yerleri kurulanması sağlanır. Bu kurulama işlemi için saç kurutma makinası kullanmak aşırı ısı yüzünden elektronik komponentlerin ya da plastik malzemelerin zarar görmesine neden olsada gerektiği kadar kullanılırsa işe yarar bi yöntemdir. Risk almak istemeyenler güneş ışığını deneyeceklerdir.

Sıvı temasından sonra kalan tortuları temizlemek için: Klavyeyi çıkartın ve anakart üzerindeki sıvı teması olan parçaları diş fırçası ve kontak sprey kullanarak temizleyin. Ancak bu temizlik işlemi gerektiği gibi yapılamazsa kalan tortular kısa devreye sebep olarak anakartın arızalanmasına neden olabileceği gibi eğer temas ederseniz yaralanmanıza da neden olabilir. Bu sebeple bu riskleri almamak adına bu işi teknik servis personellerine yaptırmak daha akıllıca olacaktır. Tabi ben kendim yapabilirim derseniz  ne ala...